De titel van dit stuk doet het ergste vrezen, maar nee: ik zit gelukkig niet vast en heb geen wifi om mijn gevangenisavonturen vanuit de cel met Nederland te delen. Wel ben ik op bezoek, en wel in het stadje Bor. De gevangenis van Bor is een van de beste gebouwen in de stad. Het is een jaar geleden gebouwd door de Verenigde Naties. De muren zijn nog schoon, het prikkeldraad glimt en de traliedeuren zijn sterk. In het eerste gedeelte van de gevangenis zitten mannen. Ze hebben gestolen, gevochten of gemoord. Niets bijzonders voor een gevangenis.
Maar er is ook een vrouwenafdeling. Het is er rustig, de celdeuren staan open. Vrouwen zitten op de bedden, zingen, spelen kaart of slapen op de grond in de schaduw. Veel vrouwen hebben jonge kinderen. Ook de kinderen zitten in de gevangenis zodat hun moeder voor ze kan zorgen.
De redenen waarom de vrouwen vastzitten, in totaal 21, zijn heel anders dan die van de mannen. Sommigen zitten opgesloten wegens een scheiding en een ander omdat haar tweejarige dochter een heks zou zijn. Slechts een enkeling van de vrouwen zit gevangen wegens diefstal of vechten.
Ateng Ayuan trouwde een aantal jaar geleden. Ze kreeg vier kinderen, waarvan ze de jongste nog borstvoeding geeft. Omdat haar man uiteindelijk de bruidsschat niet kon betalen, het gaat vaak om veel koeien, besloot de vader van Ateng dat ze met een andere man moest trouwen. Dat weigerde de vrouw. Haar vader klaagde haar aan en ze werd in de bak gegooid.
Ateny Pach heeft een vergelijkbaar verhaal. Acht jaar geleden trouwde ze maar kreeg geen kinderen. Haar man mishandelde haar en zei dat ze onvruchtbaar was. Ze scheidde en ging terug naar haar ouders. Na een tijdje trouwde ze opnieuw en kreeg twee zoons. Haar eerste man pikte dit niet en eiste de eerstgeboren zoon op en wilde vijf koeien. Ateny weigerde. Haar ex-man stapte naar de rechtbank en klaagde haar aan wegens het stelen van zijn kind, dat helemaal zijn kind niet is. Hij is zelf onvruchtbaar. De vrouw wacht nu het proces af. Ze kan twee jaar gevangenisstraf krijgen en haar kinderen verliezen.
Ikzelf moet weer verder. Schrijnend om te zien, ook dit is realiteit in Zuid-Soedan. Na het maken van een aantal foto’s kan ik slechts beloven het onder de aandacht te brengen en hoop ik dat deze vrouwen en hun kinderen ooit de relatieve vrijheid – althans de afwezigheid van oorlog in het land – kunnen ervaren.
